محمد سبحانی یامچی / هستی‌نا / تهران / رقعی / 160 صفحه / چاپ اول / 1388
نویسنده با یک مقدمه کوتاه در خصوص ابتلای جوامع به اسراف و تبذیر در زمان‌های مختلف‌ که از مشکلات اساسی آن جوامع نیز بوده و در جامعه اسلامی مشکلات اقتصادی متعددی شده است، به آیه شریفه «ان المسرفین هم اصحاب النار؛ افراط گرایان همدمان آتشند» اشاره می‌نماید.
و در ادامه به محدودیت منابع زمینی بر لزوم چاره اندیشی و یافتن راه‌های پیشگیری از این عمل مذموم (اسراف) تأکید می‌کند و قرآن و روایات را دو منبع ارزشمند راهنمایی جهت گره‌گشایی این گونه از مشکلات معرفی می‌نمایند.
اسراف: واژه اسراف با مشتقاتش 23 مرتبه در 21 آیه از 17 سوره قرآن بکار رفته است. معنای آن تجاوز کردن از حد هر کاری است و دین واژه بر خلاف تبذیر تنها یک واژه اقتصادی نبوده و کاربرد آن سفر به امور مالی نیست.
نویسنده در این کتاب مصادیق اسراف را بر می‌شمارد و بر خلاف برداشت عمومی که اسراف را در خوردن و آشامیدن می‌دانند، مصادقی از جمله اسراف در انتقام‌گیری، داوری و قضاوت منجر به کذب و دروغ، اسراف در اعتقادات فقهی به شک و تردید اسراف در گناه معصیت و چند مصداق دیگر را با استناد به آیات قرآن نام می‌برد و در خصوص آنان توضیح می‌دهد.
تبذیر: در لغت به معنای پاشیدن و پراکندن بذر است و برای هر کسی که مالش را ضایع می‌کند به کار می‌رود. مؤلف می‌نویسد: در تبذیر بر خلاف اسراف تنها واژه‌ای اقتصادی است و در غیر آن کاربردی ندارد و در قرآن کریم فقط در دو آیه متوالی از آن نام برده شده است».
پس به فرق اسراف و تبذیر می‌پردازد و به این نتیجه می‌رسد که اسراف در همه ابعاد زندگی ممکن است اتفاق بیافتد ولی تبذیر بیشتر در امور مالی و اقتصادی و به ندرت در امور دیگر به کار می‌رود.
حدود و ملاک‌هایی نیز از بیانات پیشوایان دین به دست می‌آید که بیانگر اسراف و تبذیرات و از جمله نویسنده به دو مورد «خرج اموال در راه حرام» و «خرج اموال در راه غیر معقول» اشاره دارد. ادله اسراف و تبزیر با استفاده منابع اربعه توضیح داده می شود.
در فرازی دیگر به انواع اسراف و تبذیر پرداخته می‌شود علاوه بر امور مالی به اسراف در ما یحتاج زندگی می‌پردارد و از جمله پوشاک و خوراک و مسکن توضیح داده می‌شود و برای هر یک از آن شواهدی از آیات و روایات بیان می‌شود. حتی در یک مورد به اسراف در انفاق اشاره می‌شود که فراگیر بودن رعایت اعتدال نشان داده شود. البته همة موارد با استناد به آیات و روایات بیان می‌شود.
اسراف در حقوق دیگران هم بخش دیگری است که نویسنده به توضیح آن می‌پردازد در مصرف بی‌رویه آب و برق و ... را از مصادیق اسراف در حقوق عمومی بر می‌شمارد.
نویسنده کتاب در بخش دیگری به تبیین اسراف در غیر سال می‌پردازد و به اسراف در نفس ناشی از اسراف عقیدتی، اسراف در اخلاق و رفتار فردی و اسراف در اخلاق و رفتار اجتماعی اشاره می‌کند و با بیان مثال‌های مبتلا به مردم این موارد را توضیح می‌دهد.
در فراز دیگر کتاب عوامل و ریشه‌های اسراف و تبذیر توضیح داده می‌شود. و عواملی مانند ضعف ایمان، فساد اخلاقی، شهوت پرستی، ناسپاسی و کفران نعمت‌، تکبر و سیطره‌جویی، جهل و بی‌خبری و تربیت خانوادگی و چند عامل دیگر را باعنوان ریشه‌های آن معرفی می‌شود.
در میان عوامل و ریشه‌های اسراف رسانه‌ ملی نیز مطرح می‌شود چرا که در رسانه ملی از دو بعد سمعی و بصری با مخاطب ارتباط برقرار می‌شود و مخاطب با همانند‌سازی خود با فضای ترسیم شده، احتمالاً به اسراف کاری آلوده شوند.
تبیین آثار اسراف و تبذیر بخش دیگری است که در این کتاب آمده ایت و این آثار به آثار فردی مانند کم‌برکتی، زوال نعمت، ورشکستگی، فقر، بخل، بیماری‌جسمی، بیماری روحی، محرومیت از هدایت، بی‌مروتی، سلب توفیق، عدم استجابت دعا و هلاکت و آثار اجتماعی مانند سقوط اخلاقی، کاهش تولید، اختلاف طبقاتی، تخریب جامعه، وابستگی به اجانب و خونریزی تقسیم می‌شود. این تقسیم بندی مربوط به آثار دینوی اسراف تبذیر می‌باشد و در حالی که اسراف تبذیر آثار اخروی نیز دارد که نویسنده کتاب پس از بیان آثار دنیوی به توضیح آن می‌پردازد. از جمله آثار اخروی، خشم الهی، کیفر اخروی و خواری قیامت می‌باشم که با استناد به آیات قرآن این موارد تشریح می‌شود.
نویسنده کتاب در پایان به راههای پیشگیری و درمان اسراف و تبذیر می‌پردازد.
و در این راستا روش‌های متنوعی را توضیح می‌دهد که آوردن همه آنان خارج از این مجال است. لکن به صورت تیتروار موارد را شمرده و توضیحات برخی از این روش‌ها به صورت اجمالی بازنویسی می‌کنیم.
الف) روش‌های شناختی:
1- روشهای زمینه سازی که منظور ایجاد زمینه‌ها و زیرساخت‌های مناسب جهت رفتار مطلوب و جلوگیری از بروز رفتارهای افراط گرایانه است.
امام صادق می‌فرمایند: «أدنی الاسراف هراقه فضل الإناء: کمترین اندازه اسراف دور ریختن ته مانده ظرف آب یا غذا است». (الکافی، ج6، ص460، ح1)
2- روش مواجهه با نتایج اعمال: منظور نشان دادن آثار و نتایج حاصل از اسراف کاری به اسراف کنندگان است.
3- روش اعطای بینش
4- روش عبرت آموزی
5- روش طرح قصه
ب) روش‌های عاطفی
1- روش دعوت به ایمان؛ 2- روش تحریک ایمان؛ 3- روش الگویی؛ 4- روش موعظه؛ 5- روش تبشیر؛ 6- روش انزار؛ 7- روش دعا به تقلید و پیروی از امام سجاد«اللهم صل علی محمد و آله و... عن السرف و الإزدیاد ......لا» بار خدا بر محمد و آل محمد درود فرست و مرا از اسراف‌گری و زیاده روی بازدار...»
ج) روش‌های رفتاری:
1- روش تغییر موقعیت: مثلاً اگر انسان دچار اسراف می‌باشد می‌تواند شرایط مختلف محیطی را تغییر دهد.
2- روش تحمیل به نفس
3- روش تذکر یعنی یادآوری نتایج اسراف و نشان دادن زشتی آن؛
4- روش مجازات به قدر خطا
نویسنده در نهایت به آثار درمان اسراف و تبذیر را با 5 عنوان: 1- بهبود وضع اقتصادی؛ 2- فزونی برکت 3- دستگیری از محرومان؛ 4- تقلیل اعمال جرم‌زا و 5- قطع دست اجانب تشریح می‌کند.
در پایان شایان ذکر است که با توجه به آیات و روایات ارزشمند کتاب که مطالب عموماً به آن‌ها استناد شده است، توصیه می‌شود کتاب به صورت کامل مطالعه شود.