پژوهشکده فقه و حقوق رابطه جرم و گناه آیا حکومت می‌تواند علاوه بر مجازاتی که در شرع برای تخلف از آن حکم مقرر شده، از جایگاه حکومت و مصالح اجتماعی مجازات افزوده‌ای نیز وضع کند؟ به‌عبارت دیگر، پذیرش دو حیثتی‌بودن احکام حکومتی چه پیامد‌ها و نتایجی دارد؟ آیا می‌توان بیان شرعی و تشریع شریعت را مبنایی برای جرم‌انگاری محرمات حتی در محدوده خاص مانند حدود و تعزیرات منصوص و مجازات گناهکاران توسط حکومت دانست؟ در اینجا نیز پاسخ به این پرسش، به بحث از رابطه جرم و گناه یا رابطه احکام حکومتی و احکام شرعی وابسته است که تاکنون درفقه و حقوق از آن غفلت شده است و کتاب حاضر عهده‌دار پاسخ به این‌گونه سؤالات است.  سیدحسینی تاشی، سیدصادق؛ رابطه جرم و گناه؛ تهیه‌کننده: پژوهشکده فقه و حقوق؛ چاپ اول، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، معاونت پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، زمستان 1386، 385ص رقعی.
***

در آموزه‌ها و احکام دینی اموری وجود دارد که شارع به انجام آنها فرمان داده و یا ترک اموری را از ما خواسته است. روشن است که سرپیچی از اوامر و نواهی خدا و تجاوز از حدود الهی گناه شمرده می‌شود و اگر کسی مرتکب گناه شود، فاسق خواهد بود و احکام خاصی خواهد داشت. حالا اگر حکومتی اسلامی تشکیل شود،
حاکم اسلامی قوانین را وضع می‌کند که تخلف از این قوانین جرم به‌شمار می‌رود. در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که آیا تخلف‌کنندگان از قوانین و احکام حکومتی، گناهکارند؛ همان‌گونه‌که سرپیچی از اوامر و نواهی شارع گناه شمرده شده است؟
پاسخ به این پرسش به پاسخ پرسش دیگری بستگی دارد و آن اینکه چه نسبتی میان جرم و گناه و در سطحی کلان‌تر چه نسبتی میان احکام شرعی و قوانین با احکام حکومتی هست؟ آیا آن دسته از احکام شرعی که صورت قانون به خود گرفته و به عنوان حکم حکومتی الزام‌آورند، ماهیتی دو حیثیتی دارند تا تخلف از آنها نیز دو حیثیت داشته باشد: یکی گناه و دیگری جرم؟

آیا حکومت می‌تواند علاوه بر مجازاتی که در شرع برای تخلف از آن حکم مقرر شده، از جایگاه حکومت و مصالح اجتماعی مجازات افزوده‌ای نیز وضع کند؟ به‌عبارت دیگر، پذیرش دو حیثتی‌بودن احکام حکومتی چه پیامد‌ها و نتایجی دارد؟ آیا می‌توان بیان شرعی و تشریع شریعت را مبنایی برای جرم‌انگاری محرمات حتی در محدوده خاص مانند حدود و تعزیرات منصوص و مجازات گناهکاران توسط حکومت دانست؟ در اینجا نیز پاسخ به این پرسش، به بحث از رابطه جرم و گناه یا رابطه احکام حکومتی و احکام شرعی وابسته است که تاکنون درفقه و حقوق از آن غفلت شده است و کتاب حاضر عهده‌دار پاسخ به این‌گونه سؤالات است. 
بر این اساس هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه میان جرم و گناه است. بنیاد کتاب بر این امر استوار است که اصل، قانونی‌بودن جرایم و مجازات‌ها و رد هرگونه تلازم بین جرم و گناه است. 
نویسنده روشی تحلیلی در پیش گرفته است. وی در تحلیل رابطه جرم و گناه در سه بخش، ابتدا به تحلیل رابطه جرم و گناه و تحلیل ماهیت جرم و گناه و بررسی و ترتب آثار جرم و گناه بر یکدیگر، سپس در بخش دوم به بررسی دو حیثیتی‌بودن احکام حکومتی و در بخش سوم به بررسی دو حیثیتی‌بودن احکام شرع پرداخته است. 

نتیجه بررسی‌هایی که نویسنده از ابعاد گوناگونی داشته، آن است که هیچ جرمی به استناد حکم حکومتی دارای حیثیت شرعی گناه نیست و هیچ گناهی ذاتاً حیثیت محرمانه ندارد، مگر به جعل حکومت. همچنین احکام حکومتی به‌طور تفصیلی و خاص در هر مورد دارای حیثیت شرعی نیستند و فقط به شکل کلی و بدون نظارت بر موضوع و حکم خاص از این حیثیت برخوردارند؛ کما اینکه کلیه احکام شرعی فاقد حیثیت حکومتی‌اند، ولی این احکام در پیدایش و شکل‌گیری مجموعه احکام حکومتی نقش محوری دارند و یکی از مبانی تعریف مصلحت و آرمان تلقی می‌شوند. 
با عنایت به نتایج فوق، نویسنده ضمن نفی جدایی دین از حکومت، به اصلاح مفاهیم حکومت دینی و شریعت حکومتی پرداخته و تعریف دقیق از این پیوند را عرضه کرده و به این نتیجه رسیده است که در عین وابستگی تعریف مبانی و مصلحت تقنین در حکومت و توسعه و یا تحدید آن به شریعت، احکام شرعی و دینی هرگز نافی اختیار حاکم اسلامی در جعل احکام حکومتی براساس مبانی و مصالح تعریف‌شده نمی‌باشند، ضمن اینکه قوانین وضع‌شده از سوی حاکم اسلامی نیز در عین داشتن حیثیت کلی شرعی، آثار خاص و متعدد شرعی را که بر موضوعات خاص مترتب‌اند، در پی ندارد و ترتب این آثار به وجود تشریع خاص در شریعت نیازمند است. 
تاریخ بروز رسانی سه شنبه نوزدهم فروردین ماه 1399
منبع: اداره نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
http://shop.isca.ac.ir/index.php/books/537-D8B1D8A7D8A8D8B7D987-D8ACD8B1D985-D988-DAAFD986D8A7D987 کلمات کليدي
سید صادق سیدحسینی تاشی, معرفی آثار, آثار علمی پژوهشکده فقه و حقوق
 
امتیاز دهی
 
 

[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 45
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما