مرکز اخلاق و تربیت اسلامی

فراخوانی گسترده و تأکیدهای مکرر قرآن کریم به سازندگی اخلاقی و تهذیب نفس، بیانگر جایگاه بسیار جدی مقوله اخلاق در میان اهداف دین است. نقش تعیین‏ کننده سنجه ‏های اخلاقی در سوگیری کلان‌ رفتارهای آدمی، بشر را سخت دغدغه‏ مند پالایش و ژرف ‏کاوی و بازتعریف مفاهیم اخلاقی و تدوین و بازنگری در موازین و قوانین اخلاقی و بازخوانی انگاره‏ های عام انسان‏ شناختی و معرفت‏ شناختی در حوزه فرا اخلاق، ساخته است و این دل‌ مشغولی و علقه خاطر، وی را در طول تاریخِ معرفت‏ اندوزی؛ به اندیشه ‏ورزی اخلاقی وا داشته است.

در حالی که جهان معاصر سخت تشنه پیام معنوی تشیع و چشم در راه ره آورد رهایی ‏بخش انقلاب اسلامی است، کارنامه حوزه‏های علمیه در 25 سال گذشته در عرصه تولید اندیشه‌ های اخلاقی ـ تربیتی، قابل دفاع نیست و در حالی که پژوهش ‏های فقهی و کلامی در حوزه، رونق فراوان دارد، به عرصه اخلاق توجه جدی نمی‏شود. علم اخلاق پس از ظهور اندیشمندان بزرگی در مکاتب چهارگانه اخلاق اسلامی از قرن هفتم تا کنون تحول انقلابی و شالوده ‏شکنی را به خود ندیده و برخلاف بسیاری از علوم اسلامی، نظریه ‌پردازی و قاعده‌ سازی در آن، قرن‌ ها است که در حال رکود است. بی ‏گمان یکی از مهم‏ترین رسالت‏های تبلیغی حوزه علمیه قم و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تعمیق و گسترش آموزه‏های اصیل اخلاق و تربیت اسلامی در جامعه و اهتمام به پیش‏نیاز اصلی آن، یعنی تولید تفکر اخلاقی بر اساس مبانی اسلامی و استخراج نظام اخلاقی ـ تربیتی اسلام و تهیه پاسخ‏های متقن برای پرسش‏های نوپدید در حوزه اخلاق، عرفان و تربیت است که تشکیل مرکز اخلاق و تربیت گامی اساسی برای رسیدن به این هدف به شمار می‏رود.

این مرکز از سال 1382با عنوان گروه اخلاق و تربیت فعالیتش را آغاز کرد و در سال 1386 با ظرفیت دو گروه پژوهشی و اختصاص نام مرکز، دور جدید فعالیت خود را آغاز کرده است.


اهداف
1. تبیین و تنقیح مبانی و چارچوب های نظری دانش اخلاق و تربیت اسلامی به منظور توانمندسازی و توسعه آن به عرصه‏های گوناگون فردی و اجتماعی؛

2. تبیین و ترسیم نظام اخلاقی ـ تربیتی اسلام و اثبات کارآمدی و برتری آن نسبت به سایر نظام‏های اخلاقی ـ تربیتی؛

3. دفاع عقلانی از آموزه‏های اخلاقی و تربیتی اسلام و پاسخ‏گویی به شبهات این حوزه؛

4. ارائه الگوهای نوآمد اخلاقی ـ تربیتی در راستای پاسخ‏گویی به نیازهای انسان و جامعه معاصر؛

5. تشکیل مرکزی حرفه‌ای و کارآمد در عرصه اخلاق اسلامی و تربیت اخلاقی ـ معنوی برای تأمین نیازهای مراکز سیاستگذاری و دستگاه‌های فرهنگی نظام جمهوری اسلامی؛

6. تولید نرم‌افزار اخلاقی ـ تربیتی مورد نیاز تمدن اسلامی و تأکید بر اتخاذ رویکرد تمدنی در احیا و بسط معارف اخلاقی ـ تربیتی اسلام.


سیاست‌ها

1. التزام به مبانی و عناصر اصیل نظام معارف و اخلاق اسلامی و مدرسه تربیتی اهل‏بیت‏(ع)؛

2. اهتمام به مشکلات عینی جامعه اسلامی در عرصه اخلاق و تربیت و توجه به مسائل و شبهات روز؛

3. اهتمام به ایجاد ارتباط علمی فعال و مؤثر با مراکز پژوهشی حوزوی و غیر حوزوی داخل و خارج کشور و بهره‏گیری از توان و دستاوردهای نخبگان علمی در راستای بالنده‏سازی دانش اخلاق و تربیت اسلامی؛

4. نهادینه‌کردن تولید اندیشه در قالب هم‏اندیشی گروهی و تعریف کارهای مطالعاتی در قالب تیم‏های تخصصی؛

5. بهره‏گیری از ظرفیت‏های دانش بشری و سایر فرهنگ‏های تعالی‏طلب و معنویت‏گرای بشری، توأم با مطالعه انتقادی آنها؛

6. پرهیز از فعالیت‌های موازی و تکراری و حرکت در عرض برنامه‏های سایر مراکز علمی ـ پژوهشی؛

7. تعامل فعال با دستگاه‌های مرتبط با تربیت دینی نظام جمهوری اسلامی و شناسایی نیازهای ایشان به منظور فراهم‌آوردن پژوهش‌های کاربردی.


گروه های پژوهشی

1. گروه اخلاق

الف) تدوین و اجرای طرح‏های پژوهشی در حوزه‌های تاریخ و فلسفه علم اخلاق اسلامی، مسائل جدید اخلاقی جامعه دینی، بازسازی روش‏شناسی اخلاق، نظام اخلاق اسلامی و مقایسه آن با سایر نظام‏های اخلاقی، نیازهای اخلاقی نظام جمهوری اسلامی و اخلاق کاربردی؛

ب) بازخوانی مستمر آثار نمایندگان مکاتب اخلاق اسلامی و ترجمه جهت‏دار و هدایت‏شده آثار عمده اخلاقی ادیان و مکاتب بشری همراه با نقد و مقایسه؛

ج) آسیب‏‏شناسی مداوم اخلاق عمومی از طریق اجرای طرح‏های پیمایشی؛

د) بازشناسی مستمر ظرفیت‏های علوم انسانی پیرااخلاقی و بسترسازی علمی برای انتقال این ظرفیت‏ها به حوزه اندیشه اخلاقی.


2. گروه تربیت

الف) تدوین و تبیین نظام تربیت اسلامی (مبانی، اهداف، اصول، روش‌ها، ‌عوامل، موانع، ‌مراحل، برنامه‌ها، نهادها، کانون‌ها، تکنولوژی)؛

ب) بازشناسی، بازنگری، و بازسازی آموزه‌های تربیتی از سه منظر حجیت، عقلانیت و کارآمدی؛

ج) گسترش مطالعات تطبیقی بین‌المذاهب و برجسته‏سازی وجوه تمایز و عناصر اختصاصی مدرسه تربیتی اهل‏بیت (ع)؛

د) پژوهش‏ها و تک‏نگاری‏هایی در زمینه معناشناسی مفاهیم تربیت اخلاقی؛

هـ) شناسایی ابتلائات عام تربیتی جامعه و آسیب‏ شناسی اخلاق ملی (مانند وجدان کاری، انضباط ‌پذیری، قانون‌ گرایی و...) و برنامه‏ ریزی برای آسیب ‌زدایی در محورهای شناخته‌شده؛

و) الگوسازی و بازنمایی شخصیت‏های برجسته اخلاقی و معنوی و تجزیه و تحلیل و انتشار زندگینامه آنان؛

ز) ترویج و حمایت از نقاط قوت در فرهنگ ملّی مثل فضائل راسخ و نهادینه‌شده حیا، احترام به بزرگ‏تر، مهربانی، غیرت، مهمان‏نوازی و... .


آثار منتشر شده:

1. کتاب شناخت اخلاق اسلامی؛ گروه مؤلفان؛ 1386.

2. اخلاق کاربردی،‌ کاوش‌ها و چالش‌های نوین در اخلاق عملی؛ گروه مؤلفان؛ 1386.

3. منشور اخلاقی انتخابات (به سفارش وزارت کشور)؛ محمدتقی اسلامی؛ 1388.

4. اخلاق اسلامی: مبانی و مفاهیم(کتاب درسی دانشگاهی سراسر کشور)؛ جمعی از نویسندگان؛ 1389.

5. خوبی، الزام و نظریۀ امر الهی از دیدگاه آدامز و اندیشمندان شیعی؛ احمدرضا همتی‌مقدم و محمود مروارید؛ 1389.

6. درآمدی بر زی طلبگی؛ محمد عالم‌زاده نوری؛ 1388.

7. سیمای آرمانی طلبه در نگاه مقام معظم رهبری؛ محمد عالم‌زاده نوری؛ 1389.

8. ترجمه کتاب‌شناخت اخلاق اسلامی(به زبان عربی)؛ عبدالحسن بهبهانی‏پور؛ 1389.

9. تعارضات اخلاقی و دانش اصول فقه؛ حسن بوسلیکی؛ 1390.

10. اخلاق اسلامی و کاربست قاعده تسامح در ادله سنن؛ محمدتقی اسلامی؛ 1390.

11. تربیت توحیدی شهید حسین معن؛ ترجمه احمد ناظم، تحقیق: سیدعلیرضا مددی؛ 1387.

12. راهنمای رشد اخلاقی؛ ملانی کیلن و جودیث اسمتانا؛ ترجمه محمدرضا جهانگیرزاده، علیرضا شیخ‌شعاعی، سیدرحیم راستی‌تبار؛ 1389.

13. جریان‌شناسی انتقادی عرفان‌های نوظهور؛ حمید‌رضا مظاهری سیف؛ 1388.

14. استنباط حکم اخلاقی «سیره و عمل معصوم»؛ محمد عالم‌زاده نوری؛ 1391.

15. فقه و اخلاق اسلامی؛ مقایسه ای علم شناختی؛ مهدی احمدپور؛ 1392.

16. مناسبات اخلاق و فقه(مجموعه مصاحبه‌ها)؛ محمد هدایتی؛ 1392.

17. سبک بندگی در سیره عبادی معصومین(ع)؛ کاظم دلیری؛ 1392.

18. نقش مربی در تربیت اخلاقی- معنوی؛ محمد نوری، حسن بوسلیکی و حسین مرادی؛ 1392.

19. تأثیر ایمان بر اخلاق با تأکید بر اخلاق فضیلت؛ حجت‌‌الله آزاد؛ 1393.

20. عرفان و بایسته‌های عرفان‌پژوهی در گفتگو با دانشوران؛ محمدرضا فلاح شیروانی و کاظم دلیری؛ 1393.


آثارآماده نشر

1. اخلاق جهانی؛ قنبری، رحیم راستی‌تبار و محمدرضا امین.

2. کتاب‌شناسی توصیفی اخلاق و عرفان اسلامی؛ سیدرضا باقریان‌موحد.

3. گزارش، تحلیل و ارزیابی نظریه‌های رشد اخلاقی(دفتر اول) حسین دیبا، حسن بوسلیکی، مهدی فصیحی، حسین مرادی و مهدی علیزاده.


پژوهش‌ های در حال انجام

1- درآمدی بر رویکرد اسلامی به حل مسائل اخلاق مدیریت

2- مشکلات فهم متون اسلامی(قرآن و روایات) در موضوعات اخلاقی و روش حل آنها

3- هنجارها و اصول حاکم بر دینداری صحیح در حوزه باورها و معرفت بر پایۀ معیارهای درون‌دینی

4- چالش‌ها و راهبردهای اخلاقی در زیست‌فناوری‌های مدرن پزشکی

5- اخلاق مدیران: براساس نقش‌های اطلاعاتی

6- درآمدی بر نظریه رشد اخلاقی با تأکید بر منابع اسلامی

7- اخلاق زیست پزشکی: موضوعات مربوط به آغاز و پایان زندگی.

8- روش شناسی اخلاق کاربردی

9- نظریات رشد اخلاقی- دفتر دوم

10- مولفه های مفهومی معنویت

11- ضعف اخلاقی

12- اصول و قواعد بخشندگی در مکتب اهل بیت(ع)


آثار برگزیده

1. کتاب شناخت اخلاق اسلامی؛ گروه مؤلفان؛ در جشنواره آیین و ‏خرد 1386.

2. اخلاق کاربردی،‌ کاوش‌ها و چالش‌های نوین در اخلاق عملی؛ گروه مؤلفان؛ در کتاب سال جمهوری اسلامی ایران 1386.

3. تربیت توحیدی؛ شهید حسین معن؛ ترجمه احمد ناظم، تحقیق: سیدعلیرضا مددی؛ در کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران 1387.

4. راهنمای رشد اخلاقی؛ ملانی کیلن و جودیث اسمتانا؛ ترجمه محمدرضا جهانگیرزاده، علی‌رضا شیخ‌شعاعی و سید‌رحیم راستی‌تبار؛ در کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران 1389.

5. اخلاق اسلامی و کاربست قاعده تسامح در ادله سنن؛ محمدتقی اسلامی؛ در کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران 1390.

6. استنباط حکم اخلاقی «سیره و عمل معصوم»؛ محمد عالم‌زاده نوری؛ در کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران 1391.

7. سبک بندگی در سیره عبادی معصومین(ع)؛ کاظم دلیری؛ در کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران 1392.


نشست‌ها و گفتگوهای علمی

1. عرفان و بایسته‌های عرفان‌پژوهی؛ اراکی، اسدی گرمارودی، اعوانی، پورجوادی، ابوالحسن تنهایی، پازوکی، مرتضی جوادی، رمضانی، شیخ الاسلامی، عابدی شاهرودی، فعالی، گرجیان‌عرب، مهندسی و یزدان‌پناه.

2. نقش‌ و کارکردهای هوش هیجانی در تعاملات و موقعیت‌های اخلاقی؛ سیدمحسن فاطمی 1388.

3. جریان‌شناسی تصوف در آمریکا؛ آرتور بوهلر(استاد دانشگاه ویکتوریای نیوزیلند). 1388.

4. تربیت و نوآوری‌؛ محمدیان، مهدی علیزاده و سید کاظم اکرمی؛ 1387.

5. مدل تولید دانش تربیت اسلامی؛ علم‌الهدی؛ 1388.

6. چالش‌های اخلاقی جامعه؛ آیت‌الله محمد یزدی.

7. مسائل بنیادین دانش اخلاق؛ مددی و عابدی شاهرودی.

8. بررسی کاربست نظریه مقاصد الشریعه در اخلاق اسلامی؛ ادریس ‌هانی.

9. اخلاق پزشکی؛ عبدالعزیز ساشادینا.

10. نقد اخلاقی سخنرانی اهانت‏آمیز پاپ؛ عبدالعزیز ساشادینا.

11. تأثیر اخلاق و هنر در سبک زندگی هزاره سوم؛ سیدسلمان صفوی؛ 1387.

12. اخلاق سکولار؛ سبحانی، علیدوست و مبلغی؛ 1387.

13. مناسبات فقه و اخلاق؛ عرفان، سبحانی و احمد احمدی؛ 1388.

14. مناسبات فقه و اخلاق؛ عبدالعزیز ساشادینا.

15. اخلاق فهم دین؛ محمدتقی سبحانی و محمد فتحعلی‌خانی؛ 1390.

16. چالش‌های اخلاقی در فناوری‌های نوین زیست‌پزشکی؛ محمود عباسی و سیدمحمدحسین مدرسی؛ 1390.

17. تأثیر ایمان بر اخلاق فضیلت با تأکید بر دیدگاه اسلامی؛ جوادی، شیروانی و سیدحسن اسلامی؛ 1387.

18. جایگاه علم اخلاق در معارف اسلامی؛ علیرضا پناهیان؛ 1388.

19. اخلاق و نوآوری؛ آذربایجانی، علیزاده و فتحعلی؛ 1387.

20. اخلاق علمی و تربیت کودک در غرب امروز؛ حبیب‌الله بابایی؛ 1388.

21. مفهوم شناسی معنویت(2جلسه)؛ موحدیان عطار و یزدان پناه؛ 1392.

22. جریان شناسی معنویت پژوهی در غرب؛ طالبی دارابی؛ 1392.

23.  شاخصه های معنویت اسلامی، حجت الاسلام والمسلمین آقای رضا اسلامی، 1393

24. مبانی معنویت گرایی جدید، آقای دکتر بهزاد حمیدیه، 1393

25. جریان شناسی مطالعات انتقادی در معنویت ، خانم دکتر فاطمه توفیقی، 1393

26.   مرز بدعت و نو آوری در معارف دینی با تأکید بر بحث معنویت گرایی،(دو جلسه) حجت الاسلام والمسلمین دکتر احمد واعظی، 1394

27.     نظریه­ها و مدل­های رشد معنوی، حجت الاسلام دکتر محمود نوذری، 1394

28.     مرز بدعت و نوآوری در معنویت ورزی از دیدگاه اسلامی، حجت الاسلام والمسلمین امینی نژاد، 1394

29.     مفهوم عدالت در گفتمان انقلاب اسلامی، حجت الاسلام والمسلمین مظاهری سیف، 1394

 

 
امتیاز دهی
 
 

  • مطالب مرتبط
  • پربازدیدترین مطالب
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما