پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی

تأسیس مرکز اطلاعات و مدارک، حاصل تجربــه بیش از بیست سال تلاش مستمــر دفتر تبلیغــات اسلامی در عرصــه‏ اطلاع‌رسانی دینـی است. در این مدت، معاونت پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی فعالیت‏های متعددی را در عرصه مدیریت اطلاعات و فناوری ‏اطلاعات و ارتباطات (ICT) سامان داد که تأسیس پایگاه‏های بلاغ و شارح، تولید نرم‌افزارهای مختلف، تدوین اصطلاح‌نامه‏های علوم اسلامی، فرهنگ‏های مستند علوم اسلامی، طراحی کتابخانه دیجیتالی اسلامی از آن جمله است. بر این اساس، ضرورت یک مرکز تخصصی برای مدیریت اطلاعات و مدارک علمی اسلامی احساس می‏شد که در ساختار پژوهشگاه، این مرکز عهده­دار انجام چنین مسئولیت ‏خطیری شده است.

اصطلاح­نامه علوم اسلامی برای اولین بار به همت فضلای توانمند حوزه علمیه قم و زیر نظر استادان برجسته‏ حوزه و دانشگاه در واحد اصطلاح‏نامه، مورد پژوهش قرار گرفت و تأیید سازمان یونسکو را به دنبال داشت.
این مرکز در مهرماه 1384 به طور رسمی، در زمینه مدیریت و سازماندهی موضوعی اطلاعات و منابع اسلامی و طبقه­بندی اصولی و اساسی آنها، بر مبنای استانداردهای علمی و پیشرفته روز، فعالیت خود را آغاز کرد و با توجه به ظرفیت‌های موجود، دستآوردهای چشمگیری را در زمینه مدیریت اطلاعات اسلامی داشته و تا کنون بیش از 24 مؤسسه بزرگ کشوری را در قالب تفاهم‌نامه‌هایی به سمت استفاده از این دستاورد‌ها سوق داده است.
 
اهداف
1.تدوین اصطلاح‏نامه‏ها و فرهنگ‏های مستند علوم اسلامی، به عنوان چارچوب و پایه اساسی اطلاع‌رسانی نوین دینی؛
2.بازشناسی منابع و مدارک اسلامی و حوزه‏های وابسته (مکتوب، صوتی، تصویری و...) و معرفی‏ آن­ها در قالب‏های علمی و استاندارد؛
3.سامان‌دهی و طبقه‏بندی اطلاعات دینی و تولید محتوای قابل عرضه در عرصه فناوری اطلاعات‏ و ارتباطات؛
4.شناسایی جدیدترین استانداردهای علمی و فنون اطلاع‌رسانی و بکارگیری آن­ها در عرصه اطلاع‏رسانی دین‌پژوهی.

گروه‌های پژوهشی
 1. گروه اصطلاح نامه
الف) تهیۀ طرحی از حوزۀ دانشی معین برای نشان‌دادن روابط منطقی میان مفاهیم اصطلاحات و ترسیمی کلی و مجموعی، از ساختار آن حوزه؛
ب) تهیۀ واژگانی استاندارد برای حوزۀ موضوعی خاص، به منظور یکسان‌سازی مدخل‌های نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات؛
ج) تهیۀ نظام ارجاعات بین اصطلاحات مترادف و شبه مترادف برای کاربرد اصطلاحی واحد از مجموعۀ مترادفات و ... در شبکه اصطلاحات.
 2. گروه فرهنگنامه
الف) تبیین کاربردها و معانی اصطلاحات علوم اسلامی و نشان‌دادن سیر تطور معنایی اصطلاحات و کشف مشترکات لفظی، به منظور پشتیبانی از اصطلاح‌نامه‌های علوم اسلامی و مستندسازی اصطلاحات.
ب) توصیف مدخل‌های گزیده‌شده از میان اصطلاحات مصوب در گروه پژوهشی اصطلاح‌نامه مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی و ارائه آن درقالب‌های کاغذی و مجازی.
 3. گروه نمایه‌سازی و فهرست‌نویسی
فعالیت‌های گروه نمایه‌سازی و فهرست‌نویسی عرضه نظام‌مند اطلاعات اسلامی، آسان‌سازی دستیابی به محتوای اسلامی به صورت موضوعی، حفظ و پاسداری از منابع اسلامی و رفع مهجوریت از منابع کمتر در دسترس است.
هدف اصلی فهرست‌نویسی، برقراری نظمی است که به کمک آن هم کتابدار و هم مراجعه‌کننده بتوانند به آسانی و درست، کتاب مورد نیاز خود را از میان کتاب‌های موجود در کتابخانه بیابند.

آثار منتشر شده
1.اصطلاح‌نامه فلسفه اسلامی(2جلد)؛ جمعی از نویسندگان؛ 1376.
2.اصطلاح‌نامه علوم قرآنی؛جمعی از نویسندگان؛ 1376.
3.اصطلاح‌نامه اصول فقه؛ جمعی از نویسندگان؛ 1378.
4.اصطلاح‌نامه منطق؛ جمعی از نویسندگان؛ 1381.
5.اصطلاح‌نامه کلام اسلامی(2جلد)؛ جمعی از نویسندگان؛ 1382.
6.اصطلاح‌نامه اخلاق اسلامی؛ جمعی از نویسندگان؛ 1386.
7.درآمدی بر مبانی اصطلاح‌نامه علوم اسلامی؛ محمد‌هادی یعقوب‌نژاد؛ 1375.
8.منهج تدوین معجم مصطلحات العلوم الاسلامیه؛ 1386.
9.فرهنگنامه اصول فقه؛ 1389.
10.اصطلاح‌نامه اصلاح الگوی مصرف؛ 1389.
11.اصطلاح‌نامه علوم حدیث؛ 1390.
12.مجموعه مقالات همایش اصطلاح‌نامه و کاربرد آن درمحیط الکترونیکی؛ 1391.
آثار الکترونیکی
1.تدوین وارائه پایگاههای تخصصی مبتنی بر اصطلاح‌نامه‌های علوم اسلامی،مانند اصول فقه؛ 1386.
2.فهرست‌نویسی و ارائه دیجیتالی حدود بیست هزار عنوان منبع اسلامی؛ 1391.
3.آماده‌سازی بیش از شانزده هزار پایان‌نامه حوزوی و ارائه آن در پایگاه تخصصی پایان‌نامه‌های حوزوی؛ 1391.
4.دانشنامه اینترنتی ویکی علوم اسلامی(ویکی اصول فقه، علوم قرآنی، فقه مطهر، اعلام، مهدویت، ... .)
5.ارائه دانشنامه اصول فقه از طریق افزونه بابیلون، موبایل، ... .
6.اصطلاح‌نامه تحت وب.
 
آثار آماده نشر
1.اصطلاح‌نامه علوم قرآنی (ویرایش دوم).
2.فرهنگ‌نامه علوم قرآنی.
3.اصطلاح‌نامه راویان حدیث.
4.اصطلاح‌نامه فقه.
 
پژوهش های در حال انجام
1.اصطلاح‌نامه حقوق.
2.اصطلاح‌نامه کلام جدید.
3.فرهنگنامه کلام اسلامی.
4.فرهنگنامه منطق.
5.موضوع‌نگاری و نمایه منابع هسته علوم اسلامی.
6.ترجمه اصطلاح‌نامه‌ها به عربی و انگلیسی.
7.تکمیل و پشتیبانی ویکی علوم اسلامی تا حداقل سیصد هزار موضوع.
8.کتاب الکترونیک برای تمامی آثار دفتر.
9.اصطلاح‌نامه ادیان و مذاهب.
10.اصطلاح‌نامه معارف مهدوی.
 
آثار برگزیده
1.اصطلاح‌نامه علوم اسلامى؛ با کسب تقدیرنامه یونسکو؛ 1379.
2.فرهنگنامه اصول فقه؛ در کتاب فصل 1389، همایش ارتقای کیفیت آثار فرهنگی 1392.
3.اصطلاح‌نامه علوم حدیث؛ در کتاب سال حوزه 1391.
 
امتیاز دهی
 
 

Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما