پژوهشکده فلسفه و کلام

 

معرفی پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامی


 
کلیات

 الف) ساختار سازمانی پژوهشکده

ارکان سازمانی پژوهشکده به شرح زیر است:

1. ریاست پژوهشکده

2. شورای پژوهشی

3. گروه‌های پژوهشی

4. دفتر پژوهش

 ب)اهداف، سیاست‌ها و وظایف:


اهداف

1.  تبیین و تنقیح مبانى و چارچوب‏هاى نظرى فلسفه و کلام به منظور توسعه و توان‏مندسازى آنها، جهت پاسخ‏گویى به نیازهاى فردى و اجتماعى.

2. بازشناسى و تبیین نظام‏مند آموزه‏هاى نظرى اسلام.

3. دفاع عقلانى از آموزه‏هاى اسلامى و پاسخ‏گویى به شبهات فلسفى و کلامى.

4. نوآورى در بیان آموزه‏هاى اسلامى و فهم‏پذیر ساختن آن متناسب با سطوح گوناگون مخاطبان.

 

سیاست‏ها

1. نگاه عالمانه و منطقى به مباحث فکرى و اهمیت به بررسى‏هاى علمى و معقول و اجراى پژوهش‏هاى کارآمد.

2. پاى‏بندى به مبانى اصیل اسلامى و توجه به آسیب‏شناسى‏هاى پژوهشى و پرهیز از تجددمآبى، التقاط‌گرایى، جمود فکرى، سطحى‏نگرى و جزئى‏نگرى در حوزه تفکر.

3. مخاطب‏شناسى و تطبیق محتواى پژوهش با ویژگى‏ها و نیازهاى مخاطبان.

4. توجه به شبهات و مسایل جدید فلسفى و کلامى.

5. اهتمام به بررسى مقتضیات دین و دین‏دارى انسان معاصر.

6. برخورد فعال در حوزه مسائل فلسفى و کلامى و نظریه‏پردازى به جاى برخورد انفعالى.

7. اهتمام به ارتباط و تعامل با اندیشمندان و فرهیختگان و استفاده از توانایى و دست‏آوردهاى آنان در زمینه فلسفه و کلام اسلامى جهت انجام وظایف و فعالیت‏هاى پژوهشى.

8. استفاده از زبان و ادبیات روزآمد و تأثیرگذار در ارائه دست‏آوردهاى پژوهشى.

9. تلاش در جهت تأثیرگذارى فکرى و تقویت پایه‏هاى معنوى مخاطبان.

10. تأکید بر تخصصى کردن حوزه‏هاى پژوهشى مربوط به فلسفه و کلام اسلامى.

11.  تعیین اولویت‏هاى پژوهشى با عطف توجه به ضرورت‏ها و نیازها.

12. بهره‏گیرى از دستاوردهاى علوم و معارف بشرى همراه با نگارش انتقادى نسبت به کاستى‏ها و ناهماهنگى‏هاى آن با اندیشه اسلامى.

13.  اولویت دادن به فعالیت‏هاى گروهى و هم‏اندیشى در حوزه فلسفه و کلام.

14. رعایت معیارها و استانداردهاى علمى و به کارگیرى روش‏ها و ابزارهاى نوین در پژوهش‏هاى فلسفى و کلامى.


وظایف

1. بازنگارى اندیشه فلسفى و کلامى و بسط و توسعه آن جهت توانمندسازى تفکر فلسفى و کلامى اسلام.

2. پرداختن به مسایل بنیادى و مبانى نظرى فلسفه و کلام با هدف عمق بخشیدن به مباحث دینى.

3. ترجمه آثار مهم و تأثیرگذار فلسفى و کلامى به منظور تقویت و غنابخشى به مباحث فلسفى و کلامى.

4. بررسى و نقد سنت‏هاى فلسفى و کلامى مختلف با هدف تبیین بهتر آموزه‏هاى اسلامى.

5. مطالعه، تحقیق و اجراى طرح‏هاى پژوهشى در زمینه نظام عقیدتى اسلام.

6. شناسایى شبهات فلسفى و کلامى و فراهم آوردن پاسخ‏هاى مناسب.

7. شناسایى مخاطبان مختلف و بیان آموزه‏هاى اسلامى متناسب با نیازهاى آنان.

8. ایجاد گروه‏هاى تخصصى جهت اجراى برنامه‏ها و فعالیت‏هاى پژوهشى.

9. ایجاد زمینه گفت‏وگو یا اقتراح میان متفکران مسلمان و برگزارى همایش‏هاى فلسفى و کلامى.

10. شناسایى و جذب محققان و حمایت از پژوهشگران حوزه علمیه در حوزه فلسفه و کلام جهت زمینه‏سازى رشد و اعتلاى آنان.

11. فراهم کردن منابع مطالعاتى و زمینه‏سازى براى تسهیل پژوهش در حوزه فلسفه و کلام اسلامى.

12. فراهم آوردن زمینه رشد و ارتقاى دانش و توانایى پژوهشگران خود از طریق تشکیل کلاس‏ها و کارگاه‏هاى آموزشى، برگزارى نشست‏ها و گفت‏وگوهاى علمى، ایجاد فرصت‏هاى مطالعاتى و... .

13. اطلاع رسانى به حوزه‏هاى علمیه در زمینه پرسش‏ها و چالش‏هاى نوپیداى جامعه و نظام اسلامى در حوزه فلسفه و کلام.

14. ارتباط و همکارى با سازمان‏ها، نهادها، شخصیت‏ها و نخبگان فرهنگى و مؤسسات و مراکز علمى، پژوهشى و اجرایى به منظور پیش‏برد اهداف پژوهشکده.

15.  برقرارى ارتباط فعال و سازنده با دیگر پژوهشکده‏ها و واحدهاى زیرمجموعه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى با هدف برقرارى هماهنگى، اجراى طرح‏هاى مشترک و جلوگیرى از انجام کارهاى موازى و تکرارى.


معرفی گروه‌های  پژوهشی و کارنامه فعالیت‏ها

 در حال حاضر، در این پژوهشکده سه گروه پژوهشی فعال وجود دارد که عبارتند از:

1. گروه فلسفه

2. گروه کلام اسلامى

3.  گروه فلسفه اخلاق

 ساختار فعالیت‏هاى پژوهشى در هر یک از گروه‏ها به سه صورت نظام یافته است. بخش اول فعالیت‏ها به طور معمول در قالب «تک‏ نگارى‏ها» (تألیف و ترجمه) صورت مى‏پذیرد. مراد از تک ‏نگارى‏ها پژوهش ‏هایى ‏اند که محققان در موضوعات مستقل متناسب با اهداف پژوهشکده و نیازهاى فکرى جامعه به صورت انفرادى انجام مى‏دهند. اما در سال‏ هاى اخیر فعالیت ‏هاى علمى و پژوهشى به سمت کارهاى بلند مدت و جمعى حول محورهاى اساسى سوق داده شده است و بخش اعظم فعالیت‏ ها اینک در قالب طرح‏ هاى کلان با عنوان «کلان ‏پروژه» دنبال مى‏شود و یکى از اولویت ‏هاى تصویب طرح‏ هاى پیشنهادى نیز هم سویى آنها با کلان ‏پروژه‏ ها است. کلان ‌پروژه ‏ها پژوهش ‏هایى هستند که گروهى از محققان ذیل یک موضوع کلان صورت مى‏ دهند. کلان ‌پروژه ‌ها گنجایش کارهاى متنوع و مختلف پژوهش از قبیل تألیف، ترجمه، تدوین، مجموعه مقالات، نشست ‏هاى علمى، مصاحبه و... را دارند و با هدف تحقیق بنیادین و روزآمد جهت پربارتر کردن میراث فکرى - فرهنگى موجود و با هدف بازگشایى، طرح مباحث جدید، کشف قلمروهاى طى نشده و نظریه ‏پردازى و پیش ‏برد علوم به همراه کشف و فعلیت بخشیدن به استعدادهاى نهفته محققان و ارتقاء سطح کیفى معلومات آنان و ایجاد شور و نشاط علمى در حوزه تحقیق و پژوهش طراحى و اجرا مى‏شوند. سومین صورت فعالیت‏ ها «نشست‏ ها و گفت ‏و گوهایى» هستند که در اطراف برخى موضوعات کلان برگزار شده و محصولات آن ‏ها به صورت مجموعه گفت ‏و گوها به چاپ مى ‏رسد.

 

معرفی اجمالی گروه‌ها و مجموعه فعالیت‌های آنها

1- گروه فلسفه

  فلسفه، به عنوان یکى از مؤلفه‏هاى تمدن بشرى، از همان قرون اولیه در تمدن اسلامى حضورى پررنگ داشته است و به عنوان شاخه‏اى از معرفت که با روش عقلى حقیقت را جست‏وجو مى‏کند، در جهان اسلام متناسب با شرایط و اوضاع جامعه اسلامى، به شکل فلسفه اسلامى در آمده و اکنون جزئى از سنت فکرى فرهنگى تمدن اسلامى را تشکیل مى‏دهد.

 گروه فلسفه پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامى، با اذعان به این‏که پیشرفت هر فرهنگ و تمدنى بدون توجه به میراث سنتى آن و بهره‏گیرى از نوآورى‏ها و پیشرفت‏هاى دیگران امکان‏پذیر نیست، در دو حوزه فلسفه اسلامى و فلسفه غرب فعالیت مى‏کند. این گروه با اجراى طرح‏هاى پژوهشى در حوزه فلسفه اسلامى در صدد پرتوافکنى و احیاى میراث فکرى است که فیلسوفان مسلمان فراهم آورده‏اند. بررسى زوایاى تاریک و روشن کردن لوازم دیدگاه‏ها و بسط و اصلاح نظریات مطرح در فلسفه اسلامى از مهم‏ترین اهداف گروه فلسفه است. در حوزه فلسفه غرب نیز با بررسى حاصل قرن‏ها تلاش فیلسوفان مغرب زمین مى‏توان از نکات مثبت بهره برده و نکات منفى را نقد کرد. افزون بر این، با مقایسه سنّت‏هاى فلسفى اسلامى و غربى مى‏توان نقاط قوت ضعف هر یک را آشکار کرد و در جهت پیش برد تمدن اسلامى تلاش نمود.

 بر این اساس، گروه فلسفه طرح‏هاى کلانى را متناسب با اهداف فوق طراحى و به مرحله اجرا گذاشته است. از این جمله مى‏توان به کلان‏پروژه «توانایى‏هاى فلسفه اسلامى و ربط و نسبت آن با حیات اجتماعى و سیاسى» اشاره کرد. هدف از اجراى این طرح کلان بررسى این مسئله است که آیا فلسفه اسلامى صرفا به تفکر انتزاعى و نظرى پرداخته و باید بپردازد یا این‏که وارد حوزه‏هاى اجتماعى و سیاسى نیز شده است یا نه ؛و آیا اساسا امکان ورود به چنین حوزه‏هایى را دارد یا نه.

 یکى دیگر از طرح‏هاى کلان در دست اجرا در گروه فلسفه، «فلسفه نفس» است. این طرح که در دو حوزه «علم النفس اسلامى» و «فلسفه ذهن» غربى اجرا مى‏شود، در صدد است تا با بررسى و معرفى نظریه‏هاى جدید فیلسوفان تحلیلى درباره ذهن، و ارائه نظام‏هاى علم النفس فیلسوفان مسلمان، با عرضه مسائلى که امروزه در فلسفه ذهن مطرح است، پاسخ فیلسوفان مسلمان را بیابد و تقریرى نو از علم النفس اسلامى ارائه کند.

 طرح کلان «فلسفه تحلیلى و علم اصول» نیز با توجه به وجود موضوعات مشترکى در بخش مباحث الفاظ علم اصول و شاخه فلسفه زبان در فلسفه تحلیلى، مقایسه این دو دسته مباحث و آشکار ساختن نقاط قوت و ضعف هر طرف را هدف قرار داده است.

 2- گروه کلام اسلامی

 علم کلام شامل آن دسته از مجموعه مباحثى است که با روش عقلى و نقلى به تنسیق، تنظیم و تبیین آموزه‏هاى دینى و دفع شبهات مى‏پردازد. در این راستا گروه کلام اسلامى پژوهشکده، بررسى مکاتب کلامى و اندیشه‏هاى متکلمان مختلف و بازخوانى مجدد آنها، یافتن پاسخ‏هاى تازه و دفع شبهات جدید را در برنامه‏ریزى‏هاى خود گنجانده است. این گروه در عین حال که به میراث کلامى گذشته اهتمام ویژه دارد،   براى مباحث فلسفه دین نیز جایگاه مهمى قائل است. در حال حاضر، دو طرح کلان «اندیشه‏نامه متکلمان شیعه» و «عقل و دین» را در دست انجام دارد که اهداف و برنامه‌های آنها در ادامه بیان خواهد شد. در کنار این کلان‏پروژه‏ها، تک‏نگارى‏هایى در موضوعات مختلف نیز در گروه کلام در دست انجام است که برخى از آن‏ها پروژه‏هاى ناتمام گذشته هستند که مراحل نهایى خود را طى مى‏کنند و برخى نیز به جهت اهمیت موضوع در دستور کار قرار گرفته‏اند. هم‏چنین از دیگر برنامه‏هاى مورد اهتمام گروه کلام برگزارى نشست‏هاى علمى و استفاده از صاحب‏نظران در بررسى موضوعات مختلف است. این نشست‏ها در موضوعات اصلى کلان‏پروژه‏ها انجام شده و در بررسى همه جانبه موضوع و بهره‏مندى از نظرات مختلف اندیشمندان تأثیر به سزایى دارد و پژوهشکده بعد از اجراى این نشست‏ها و گفتگوها، آن‏ها را ضمن مجموعه گفتگوها، به چاپ خواهد رساند.

 3- گروه فلسفه اخلاق

درک عمومى ما از اخلاق، آن بخش از قواعدى را برمى‏تابد که رفتارهاى ما را هدایت مى‏کنند. اما، اندیشه ورزى و تدقیق نظر در این بخش از حوزه انسانى، مباحث پیچیده‏اى را شامل مى‏شود که حجم زیادى از پژوهش‏هاى فلسفى و نظرى را به خود اختصاص داده است. نظر به اهمیت مسئله اخلاق در زندگى انسان و گستردگى مباحث نظرى این حوزه در بخش‏هاى مختلف اخلاق هنجارى و فراخلاق، به ویژه اهمیت حوزه اخلاق کاربردى، پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامى نیز با تشکیل گروه فلسفه اخلاق، پى‏گیر پژوهش‏هاى محققانه در این موضوع بوده و سعى دارد تا با پرداختن به مسائل عمده اخلاقى، تعریف برنامه‏هاى کلان پژوهشى، تشکیل حلقه‏هاى علمى، برگزارى نشست‏ها و نشر آثار پژوهشى و معتبر، جامعه پژوهشى فرهنگى ما را غنا بخشد.

 

 کارنامه پژوهشی گروه فلسفه

 الف) کلان ‏پروژه ‏ها

1. کلان‏ پروژه «فلسفه تحلیلى و علم اصول»:

تعامل فکرى میان سنت‏ ها و حوزه ‏هاى فکرى مختلف و سنجش و مقایسه آن‏ها بسیار سودمند است، به ویژه از این جهت که مى ‏توان در فرایند تعامل و تضارب آرا به نتایج نوین در جهت شناخت ضعف‏ ها و توانایى ‏هاى سنت‏ هاى فکرى اصیل دست یافت.

 بى ‏تردید علم اصول فقه از غنى‏ ترین میراث‌ های حوزه‏ هاى علمیه شیعه است. بخش مهمى از این علم مربوط به تهیه و تنظیم قواعد عام زبانى استنباط حکم شرعى از دلیل لفظى است. این بخش که بسیار غنى و در عین حال ناشناخته است تاکنون به صورت مناسبی عرضه نشده است.

 نکته دیگر این ‏که در سنت فلسفى مغرب زمین صد سال است که فیلسوفان در باب زبان و ربط و نسبت آن با واقعیت و ذهن کارهایى انجام داده و به نتایجى نیز دست یافته ‏اند و این دستاوردها امروزه مورد توجه اکثر رشته ‏هاى علوم انسانى است.

 از این ‌رو سنجش و مقایسه این دو حوزه مهمّ فکرى از منظر فلسفى مى ‏تواند به تعامل این دو حوزه و بهره ‏گیرى علم اصول از حوزه‏ هاى معرفتى ناظر به زبان منتهى شده و به بالندگى و توانمندسازى آن جهت تولید علم و نظریه‏ پردازى بینجامد.

 براى تحقق چنین هدفى، کلان پروژه «فلسفه تحلیلى و علم اصول» طراحى و به مرحله اجرا در آمده است که به برخى از مراحل آن اشاره مى‏شود:

- تشکیل حلقه پژوهشى در این موضوع و مباحثات دوره‌ ای میان محققان؛

- تهیه مجموعه مقالات تألیفى و ترجمه‏اى در دو سطح: الف) معرفىِ چشم اندازها، کلیات و قلمرو مباحث زبانى در علم اصول و فلسفه تحلیلى. ب) ورود به مباحث مهم فلسفى که در این دو حوزه طرح شده‏اند از قبیل مسئله معنا، دلالت، قصد، وضع، افعال گفتارى و... .

- ترجمه کتاب‏هاى اصلى و تأثیرگذارِ فلسفه تحلیلى جهت انتقال درست و صحیح این مکتب و بومى ‏سازى آن.

- تألیف کتاب در قالب پروژه ‏هاى تحقیقى در باب موضوعات مختلف فلسفى مربوط به حوزه زبان به صورت سنجش و مقایسه.

- تهیه و برگزارى نشست‏ هاى علمى و میزگردهایی با محوریت فلسفه تحلیلى و علم اصول.

- طرح پرسش و اقتراح از صاحب نظران جهت استفاده از آرا و انظار گوناگون.

- تشکیل حلقه‏اى علمى - پژوهشى و مباحثات دوره‏اى میان محققان.


 * طرح‏هاى فعال ذیل این کلان‏پروژه:

1. افعال گفتارى در فلسفه تحلیلى و علم اصول (تألیف)، محمدعلى عبداللهى

2. مجموعه مقالات فلسفه تحلیلى (تألیف)، گروه محققان

3. مجموعه مقالات فلسفه تحلیلى (ترجمه)، گروه مترجمان

4. مجموعه گفت‏وگوها و نشست‌های فلسفه تحلیلى و علم اصول

5. فلسفه زبان کواین، محسن زمانی (تألیف)

6. معناشناسی دوبعدی، علی صبوحی (تألیف)

7. نظریه معنای دیویدسون، علی صبوحی (تألیف)

8. انتساب باور و دیدگاه ارجاعی، احمدرضا همتی (تألیف)

9. اسم های اشاره و ضمایر در فلسفه زبان، ساجد طیبی (تألیف)

10.  برون‌گرایی در محتوای حالات ذهنی، محمود مروارید (تألیف)

11.  اسم‌های خاص تهی در فلسفۀ تحلیلی و علم اصول، سیدعلی طالقانی (تألیف)

12.  تئوری علی حکایت، امید کریم‌زاده (تألیف)

13.  معناشناسی واژگان، مصطفی مهاجری (تألیف)

14.  استدلال‌های کریپکی برای نظریه حکایت مستقیم، هاشم مروارید (تألیف)

15.  گزاره‌های شرطی و واجب مشروط در اصول فقه، علیرضا احمدی (تألیف)

16.  توصیف‌های معین، نسیم ماحوزی (تألیف)

17.  تحلیل متعلق امر، علیرضا محمدی (تألیف)

18.  درآمدی بر فلسفه نظریه احتمالات، محمود مروارید (تألیف)


2. کلان پروژه «فلسفه نفس»:

 ماهیت نفس و شناخت آن به دلیل نتایج مهمى که بر آن بار مى‏شود همواره مورد توجه فیلسوفان بوده است. اما در سال‏هاى اخیر ذهن [mind] و فرایندهاى ذهنى و ماهیت آن توجه بسیاری از فیلسوفان مغرب زمین را به خود جلب کرده است، تا آن‏جا که قرن بیست و یکم را قرن فلسفه ذهن نامیده‏اند و تلاش مى‏شود مسایل فلسفى مهم با توجه مجدد به مسئله نفس (ذهن) حل شود.

 بدین لحاظ، طرح کلان‏پروژه «فلسفه نفس» تهیه شده است. و برخى از کارهاى علمى - پژوهشى که در درون این کلان‏پروژه پیش‏بینى شده عبارتند از:

 الف) کتاب‏شناسى توصیفى علم النفس اسلامى

 ب) فرهنگ اصطلاحات علم النفس اسلامى و فلسفه نفس معاصر غربى.

 ج) تاریخ علم النفس اسلامى

 د) درآمدى بر علم النفس اسلامى

 ه) علم النفس اسلامى حکماى مسلمان

 و) توجه به بعضى از آثار اصلى و مهم فلسفه نفس جدید


* طرح‏هاى فعال ذیل این کلان‏پروژه:

1. نوخاستگی و آگاهی، یاسر خوشنویس (تألیف)

2. درآمدى به فلسفه عمل، مهدى ذاکرى (تألیف)

3. تبیین سازگاری/ ناسازگاری تجرد نفس باتغیر آن، علیرضا اسعدی (تألیف)

4. مسئله آگاهی در فلسفه ذهن، یاسر پوراسماعیل (تألیف)

5. درآمدی بر مسئله نفس و بدن در نظام حکمت صدرایی، هادی موسوی (تألیف)

6. ماجولاریتی ذهن، یاسر پوراسماعیل (تأْلیف)


3. کلان‏پروژه «توانایى‏هاى فلسفه اسلامى و ربط و نسبت آن با حیات سیاسى‏اجتماعى»:

 این طرح به دنبال تأکید مقام رهبرى در جمع بعضى از فرهیختگان مبنى بر تبیین و تعیین ربط و نسبت فلسفه اسلامى با حیات اجتماعى - سیاسى، در پژوهشکده شکل گرفت و طرح تفصیلى آن تهیه و مراحل اجراى آن مشخص گردید. طرح مذکور بر آن است تا نشان دهد که توانایى‏ها و کاستى‏هاى فلسفه اسلامى به ویژه در ربط و نسبت آن با حیات بشرى چیست. براى رسیدن به این مقصود در مرحله نخست باید دید ماهیت و حقیقت فلسفه اسلامى چیست و از واژه «فلسفه اسلامى» چه چیزى اراده مى‏شود.

 براى تحقق هدف مذکور و پیش‏برد موضوع، کارهاى متعددى به شرح زیر در نظر گرفته شده است:

 - اجراى طرح‏هاى پژوهشى با موضوع «چیستى فلسفه اسلامى» و موضوعات مربوط به آن.

 - اجراى طرح‏هاى پژوهشى با موضوع «توانایى‏هاى فلسفه اسلامى و ربط و نسبت آن با حیات اجتماعى - سیاسى».

 - تألیف و ترجمه مجموعه مقالات.

 - برگزارى نشست‏هاى و گفت‏وگوهاى علمى.


 * طرح‏هاى فعال ذیل این کلان‏پروژه:

1. تأثیر طبیعیات بر فلسفه اولى، سعید انوارى (تألیف)

2. تأثیر گناه بر معرفت از دیدگاه غزالی، زهرا پورسینا (تألیف)

 

4. کلان ­پروژه «امامت و ولایت در تشیع و تصوف و تأثیرات متقابل آن

شاید درباره رابطه هیچ دو گروه فکری به اندازه رابطه تشیع و تصوف اختلاف نظر وجود نداشته باشد. این اختلاف شدید، هم در میان شیعیان و صوفیان و هم در میان مخالفان هر دو گروه وجود دارد.

دربارة بحث ارتباط تشیع و تصوف نقاط حل­ ناشده ­ی فراوانی وجود دارد. برای نمونه، تلقی صوفیه از مقام و منزلت اهل ­بیت و به طور خاص دوازده امام اصلاً روشن نیست. برای مثال، معلوم نیست دقیقاً از چه زمانی و تحت تأثیر چه عواملی اعتقاد به دوازده امام و انتظار فرج وارد اندیشه برخی از صوفیه شده است. همچنین بحث ولایت از مباحث مشترکی است که هم شیعه و هم صوفیه به آن باور دارند، هرچند درباره حدود و ثغور آن میان ایشان اختلاف نظر هست.

ضرورت پژوهش درباره موضوعات فوق بر هیچکس پوشیده نیست، ولی با توجه به دامنه وسیع رابطه میان تصوف و تشیع، در گام نخست این طرح پژوهشی را فقط در حوزه امامت و ولایت مورد بررسی قرار می­ دهیم.


نمونه طرح­ هایی که در این کلان ­پروژه مورد بررسی قرار خواهند گرفت، عبارتند از:

1. تصویر امامان شیعه در متون صوفیه.

2. سیر تاریخی بحث ولایت (و به­ ویژه ولایت تکوینی) در میان شیعه و صوفیه و تأثیرات متقابل این دو بر یکدیگر.

3. شکل ­گیری «تسنن دوازده ­امامی» در میان برخی از صوفیه و نقش آن در گرایش صوفیه به شیعه.

4. تأثیر عرفان نظری ابن­عربی و شاگردان او در اندیشه شیعه.

5. عرفان متأخر شیعی (از شیخ بهایی و آقامحمد بیدآبادی تا عصر حاضر و به ­ویژه مکتب ملاحسینقلی همدانی) و ارتباط آن با آموزه­ های صوفیه.


 ب) دیگر آثار

1. انسان ‌گرایی فلسفی، محمدهادى طلعتى (تألیف)

2. نامه ‏اى در باب امانیسم، مارتین هایدگر، ترجمه ابراهیم على‏ پور

3. قلمروهاى هستى در فلسفه تحلیلی، محمدامین احمدى (تألیف)

4. مأخذشناسی فلسفه غرب‌(2) (87 ـ 1380)، حسینعلی رحمتی (تألیف)

 

 ج) نشست‏ ها و گفت‏ و گوها

1.  چیستى فلسفه اسلامى: غلامرضا فیاضى(2 جلسه) 1383 -  حسین غفارى (2 جلسه) 1383 -  مصطفى ملکیان(2 جلسه) 1383 -  غلامرضا اعوانى 1383-  سید مهدى‏میرباقرى 1383-  سیدجعفر سیدان 1383-  غلامحسین ابراهیمى دینانى 1383  و آیة الله جوادى آملى 1383 ، نقد منطق صورى: دکتر یحیى یثربى 1385 ، نقد علیت در فلسفه اسلامى: دکتر یحیى یثربى (دو جلسه) 1385 ، توانایى‏هاى فلسفه اسلامى: دکتر محمد لگنهاوزن 1385  و دکتر غلامرضا اعوانى 1385 ، نقد تعریف فلسفه: دکتر یحیى یثربى 1385.

2.  فلسفه تحلیلى و علم اصول: مصطفى ملکیان (2جلسه) 1381 ، صادق لاریجانى 1381 ، صادق لاریجانى 1384، على عابدى شاهرودى 1384، سید احمد مددى 1384 و فلسفه تحلیلى، نظریه معنا: حمید وحید دستجردى (4 جلسه) 1383.

3. نشست‏ ها و گفت ‌و گوهایى در باب «توانایى ‏هاى فلسفه اسلامى و ربط و نسبت آن با حیات اجتماعى»، و «فلسفه تحلیلى و علم اصول».

4. فلسفه نفس: نفس در دیدگاه میرزا مهدی اصفهانی، (محمد بیابانی اسکویی)؛ رابطه نفس و بدن نزد ابن سینا وملاصدرا، (عبدالرسول عبودیت)؛ رابطه علّی میان حالات ذهن و عمل، (مهدی ذاکری)؛ رابطه نفس و بدن از دیدگاه صدرا، (سید یدالله یزدان ‌پناه)؛ تحول جوهری نفس و تأثیر آن بر نفس‌شناسی صدرالمتألهین، (استاد انتظام)؛ محتوای حالات ذهنی و کارکرد زیست‌ شناختی، (حسین رضایی)؛ همچنین نشست‌ های علمی در راستای «همایش بین‌المللی آموزه ‌های دینی و مسئله ذهن بدن» با استادن: سید یدالله یزدان ‌پناه، محمد حسین حشمت‌ پور، غلامرضا فیاضی و سید جعفر سیدان.

 

د) آثار منتشر شده

1. مأخذ شناسى فلسفه غرب(1)، حسینعلى رحمتى،1385

2. تأثیر گناه بر معرفت آدمى از دیدگاه آگوستین، زهرا پورسینا،1385

3. افعال گفتارى، جان آر. سرل، ترجمه محمدعلى عبداللهى،1385

4. عقل و دل، ویلیام وین رایت ، ترجمه محمدهادى شهاب،1385

5. آموزه ‏هاى عرفانى از منظر امام على(ع)، محمد امین صادقى ارزگانى،1384

6. انسان کامل از دیدگاه امام خمینى و عارفان مسلمان، محمد امین صادقى ارزگانى،1383

7. ذهن، مغز و علم، جان آر. سرل، ترجمه و تحشیه امیر دیوانى،1382

8. عقل و تجربه از نظر اسپینوزا، جى. ایچ. آر. پارکینسن، ترجمه محمدعلى عبداللهى،1381

9. مکاتبات لایب‏ نیتس و کلارک، ایچ. جى. الکساندر، ترجمه على ارشد ریاحى،1381

10. مغالطات، على‏اصغر خندان،1380

11. مابعدالطبیعه، ریچارد تیلور، ترجمه و تحشیه محمدجواد رضایى،1379

12. سرشت کلیت و ضرورت، پژوهشى در فلسفه منطق، عسکرى سلیمانى امیرى،1378

13. ادراک حسى از دیدگاه ابن سینا، محمدتقى فعالى،1376

14. الحاد و از خودبیگانگی، ترجمه سید ابراهیم موسوی

15. شکاکیت و تعریف شناخت، ترجمه محمدهادی شهاب

16. چیستی فلسفه اسلامی، تألیف یارعلی کرد فیروزجایی

17. درآمدی بر چیستی فلسفه اسلامی، مجموعه گفت‌وگوهایی با اساتید فلسفه اسلامی

18. کتاب‌شناسی توصیفی فلسفه نفس، محمد ملکی

19. فلسفه هنر ابن‌سینا، هادی ربیعی

20. درآمدی بر فلسفه ذهن، ترجمه مهدی ذاکری

21. مسیحیت و مسئله ذهن و بدن، مجموعه مقالات (گروه مترجمان)

22. اسلام و مسئله نفس وبدن ( گروه مولفان).

23. نفس و بدن در متون دینی

24.  نفس و بدن در فلسفه مشاء و حکمت متعالیه (1)

25.  نفس و بدن در فلسفه مشاء و حکمت متعالیه (2)

26.  نفس و بدن در الهیات تطبیقی

27.  نفس و بدن و مسئله معاد

28. نفس و بدن پسش و پس از مرگ

29. نفس و بدن در اخلاق و انسانشناسی

30.  نظریه کارکردگرایی در فلسفه ذهن

31.  نظریه دوگانه انگاری و رفتارگرایی در فلسفه ذهن

32.  نظریه این همانی در فلسفه ذهن

33.  نظریه حذف گرایی در فلسفه ذهن

34.  نظریه‌های مادی انگارانه ذهن، احمدرضا همتی و علی صبوحی (تأْلیف)

 
امتیاز دهی
 
 

  • مطالب مرتبط
  • پربازدیدترین مطالب
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما