پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامی

عقلانیت و معنویت در بوته نقد

مکاتب و انسان‌های بسیاری بوده‌اند که برای رنج‌های بشر و ایجاد آرامش در زندگی نسخه خود را تنها نسخه شفابخش دانسته‌اند. نظریه معنویت و عقلانیت با خوانش جدیدی از معنویت و با ادعای پیوند آن با عقلانیت از این دسته است؛ این نظریه تلاش دارد مبانی، اصول و باورهای انسان دیندار را بستاند و همان باورها را با بسته‌بندی جدید و بهتر به او هدیه دهد؛ اما درواقع چیزی به او نمی‌دهد؛ حتی همان مقدار که داشته است. کتاب حاضر بررسی و نقد این نظریه است.
نویسنده: سیدمحمد اکبریان
تهیه: پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامی
نوبت چاپ: اول
صفحات: 328
قطع: رقعی، شومیز
قیمت: 550000 ریال
کد: 583
 

چکیده کتاب عقلانیت و معنویت در بوته نقد
نظریه عقلانیت و معنویت از سوی آقای مصطفی ملکیان بر اساس مبانی خاص معرفت‏شناختی و روان‎شناختی و با آثار و لوازمی خاص تبیین شده است تا بتواند معنویت را جایگزین دین سنتی نماید؛ زیرا معتقد است تنها چیزی که می‏تواند به انسان امروز آرامش دهد و نیازهای روانی او را برآورده سازد و از آلام او بکاهد، معنویت است؛ معنویتی که آن را در پیوند با عقلانیت دانسته است. با این باور که ادیان در گذشته می‏توانستند آن هدف را برآورده سازند، اما امروز هیچ‏یک از ادیان سنتی نمی‏تواند از عهده آن برآید؛ زیرا دین سنتی را از عقلانیت برخوردار نمی‏داند؛ بنابراین معنویت را تنها نسخه برای ایجاد آرامش و راهی بی‏بدیل برای رهایی از آلام می‏داند. نگاه به ساختار نظریه، ارکان آن و تحلیل مبانی و مدعیات آن، بهترین راه برای بررسی ارزش این نظریه و نقد آن است و نوشتار حاضر نیز بر نقد درونی این نظریه، بیش از نقدهای دیگر تمرکز یافته است. این نظریه در ساختار درونی خود با ضعف‏ها و اشکالات بسیاری از جهت ابهام و عدم انسجام در مفاهیم بنیادین مانند عقلانیت و معنویت، تضادهای درونی و نارسایی در برآوردن هدف و مقصود خود روبروست. مؤلف به هیچ‏یک از الزامات و گام‏هایی که برای خود در دستیابی به هدف (رهایی از رنج) تعیین کرده، وفا نکرده است (مبهم رها کرده یا اصلاً به آنها نپرداخته است). در مفهوم عقلانیت در این نظریه، به هنگام بررسی باورهای دین سنتی و آرای دیگران از یک سو و اثبات معنویت در سوی دیگر تغییر و تدبل و نایکسانی محسوس است. هنگام نقد دین خود را کاملاً به عقلانیت وفادار نشان می‏دهد؛ اما اثبات معنویت را در جایی می‏داند که پای عقل در میان نباشد. بررسی برخی انتقادهایی که بر دین سنتی وارد می‏کند، نشان‏دهنده آن است که این نقدها بیش از دین سنتی بر معنویت مورد نظر ایشان وارد می‎شود. انسانی که می‏خواهد از نسخه معنویت این نظریه برای دستیابی به آرامش برخوردار شود، مضطرب و دگرگون است. چنین انسانی ویژگی‏های پست‎مدرن و دین سنتی را که با هم ناسازگارند، در خود جمع کرده است. این انسان در‏حالی‎که از ویژگی‎های پست‏مدرن برخوردار است، برای آنکه از نتیجه این نظریه، یعنی آرامش پایدار برخوردار باشد، نمی‏تواند انسان پست‏مدرن باشد؛ بلکه باید انسانی پرورش‏یافته با الگوی دین سنتی باشد. درواقع نظریه معنویت  می‏خواهد میوه دین (آرامش) را از درخت آن جدا کرده، بر روی درخت پست‏مدرنیته بنشاند.
منبع: اداره نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
كلمات كليدي : سید محمد اکبریان , معرفی آثار , آثار علمی پژوهشکده فلسفه و کلام

تاریخ خبر: 1399/4/15 يكشنبه
تعداد بازدید کل: 346 تعداد بازدید امروز: 4
 
امتیاز دهی
 
 

[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 347
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما